Τι είναι η σάτιρα; Ορισμός και χρήσεις στη γραφή

Η σάτιρα είναι ένα συνηθισμένο μέρος των καθημερινών μας συζητήσεων.

Κάποια στιγμή, πιθανότατα θα έχετε γελάσει με ένα σκετς του Saturday Night Live που υπερβάλλει σε ένα πολιτικό πρόσωπο, συνειδητοποιώντας ότι είναι καλύτερο από την πραγματική συνέντευξη Τύπου, ή θα έχετε δει ένα viral tweet που ρίχνει σκιά σε μια διασημότητα, όντας τόσο γελοίο που προκαλεί γέλιο.

Η σάτιρα σίγουρα δεν είναι μόνο θέμα του Διαδικτύου. Είναι ένα λογοτεχνικό μέσο που χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για να επισημάνει τα ελαττώματα της κοινωνίας, ώστε οι άνθρωποι να συνειδητοποιήσουν ότι χρειάζεται αλλαγή.

Με την πάροδο του χρόνου, η σάτιρα έγινε τόσο συνηθισμένη στην κλασική λογοτεχνία, ώστε αρχίσαμε να την αντιμετωπίζουμε ως αυτοτελές είδος.

Σε αυτό το άρθρο, μιλάω για το τι σημαίνει σάτιρα, ποια είναι τα είδη της, πώς και πού χρησιμοποιείται και πώς να γίνετε καλύτεροι σε αυτήν.

Είστε μέσα για μια βόλτα!

---

Βασικά συμπεράσματα

• Η σάτιρα είναι ένα λογοτεχνικό μέσο ή ένα λογοτεχνικό είδος που χρησιμοποιείται για να δυσφημίσει ένα πρόσωπο, ένα χαρακτηριστικό, μια οργάνωση ή ένα κοινωνικό βδέλυγμα με πνευματώδη, διακριτική χρήση των λέξεων.

• Βασίζεται σε βαριές απόψεις, γεγονός που το καθιστά φυσικό να ταιριάζει σε πολιτικές συζητήσεις, δημοσιογραφία, μέσα ενημέρωσης, κοινωνικό σχολιασμό κ.λπ. Αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ακαδημαϊκά και επίσημα περιβάλλοντα.

• Η σάτιρα έχει τρεις τύπους, τον Χαρωτιανό, τον Γιουβενάλιο και τον Μενιππεανό, οι οποίοι πήραν τα ονόματά τους από αρχαίους συγγραφείς που είχαν ξεχωριστό στυλ γραφής. Η λογοτεχνική σάτιρα είναι ένα δικό της είδος.

---

Τι είναι η σάτιρα;

Το Merriam Webster περιγράφει τη σάτιρα ως ‘ευφυΐα, ειρωνεία ή σαρκασμό που χρησιμοποιείται για να εκθέσει και να δυσφημίσει την κακία ή την ανοησία (ενός προσώπου, μιας κυβέρνησης ή μιας κοινωνίας)’.

Η εξυπνάδα, η ειρωνεία, ο σαρκασμός, όλες αυτές οι λέξεις περιγράφουν την εσκεμμένη, έξυπνη χρήση των λέξεων για να δυσφημίσουν κάποιον.

Με απλά λόγια, η σάτιρα είναι το χιούμορ που έχει στόχο. Ο στόχος μπορεί να είναι ένα άτομο, κυβερνήσεις, κοινωνικές τάσεις ή ακόμη και ολόκληροι πολιτισμοί. Χρησιμοποιείται καλύτερα σε καταστάσεις όπου γνωρίζετε ότι η άμεση κριτική δεν θα γίνει δεκτή με καλό τρόπο.

Επιφανειακά, ακούγεται αστείο, αρκετά ελαφρύ ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να γελάσουν με αυτό και να προχωρήσουν. Είναι πιθανό να μην το προσέξετε καν αμέσως, αλλά αργότερα να σας κάνει κλικ: ‘Ω, αυτό εννοούσαν!’.’

Τα διαφορετικά είδη σάτιρας 

Υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τύποι σάτιρας.

Ορατική σάτιρα

Η ορατική σάτιρα πήρε το όνομά της από τον Οράτιο, έναν διάσημο Ρωμαίο ποιητή. Είναι η πιο ήπια μορφή σάτιρας.

Θέτει ένα θέμα στο στόχο (δηλαδή αυτό που ο συγγραφέας θεωρεί λάθος) με ήρεμο, χιουμοριστικό τρόπο, σχεδόν σαν να λέει ο συγγραφέας: “Όλοι το κάνουμε αυτό μερικές φορές”, αντί να κατηγορήσει κάποιον άμεσα.

Δεν θέλετε να φέρετε κανέναν σε δύσκολη θέση για το λάθος, απλά κάντε τον διακριτικά να το συνειδητοποιήσει και να γελάσει. Χρησιμοποιείται γνωρίζοντας ότι οι άνθρωποι έχουν τα ελαττώματά τους, αλλά μπορούν να διορθωθούν αν τους ζητηθεί να αυτοαναλογιστούν.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ορατική σάτιρα δεν επιτίθεται σε κανέναν με σκληρό τόνο. Και φυσικά, το άτομο που δέχεται τη σάτιρα δεν καταλήγει να αμύνεται ή να θυμώνει. 

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εμπειρίες που είναι κοινές σε όλους, όπως η ματαιοδοξία, η αναβλητικότητα, η τεμπελιά, οι κοινωνικές αξιώσεις κ.λπ.

Σατιρική σάτιρα του Γιουβενάλη

Η ιουβενάλια σάτιρα αναφέρεται στον Ρωμαίο συγγραφέα Ιουβενάλιο. Ο τόνος της είναι πολύ πιο σκληρός σε σύγκριση με τη σάτιρα του Οράτιου.

Η νεανική σάτιρα είναι συναισθηματικά φορτισμένη επειδή το άτομο από το οποίο προέρχεται είναι απογοητευμένο από ορισμένα θέματα και θέλει να το νιώσει και ο αναγνώστης.

Αυτά τα ζητήματα μπορεί να τα βιώνει ένας μεγάλος πληθυσμός, αλλά προκαλούνται από κάποιον που βρίσκεται στην εξουσία.

Για παράδειγμα, η αδικία, η κατάχρηση εξουσίας και η διαφθορά είναι σοβαρά προβλήματα που επηρεάζουν τεράστιο αριθμό ανθρώπων και δεν μπορείτε να τα αντιμετωπίσετε απλώς με ευγενικό χιούμορ.

Ως εκ τούτου, είναι πιο άμεσος στο στόχο και τον εκθέτει για τα λάθη του.

Οι πιο συνηθισμένοι στόχοι της ιουνανικής σάτιρας είναι τα συστήματα επιρροής, όπως οι κυβερνήσεις, τα δικαστήρια, τα κοινωνικά συστήματα κ.λπ. 

Μενιπεϊκή σάτιρα

Αυτός ο τύπος σάτιρας πήρε το όνομά του από τον Έλληνα στοχαστή Μένιππο. 

Αυτό που κάνει τη μενίππειο σάτιρα να διαφέρει από τις άλλες δύο είναι το γεγονός ότι δεν απευθύνεται ποτέ σε άτομα.

Αντίθετα, ασκεί κριτική σε ιδέες ή τρόπους σκέψης στους οποίους οι άνθρωποι πιστεύουν χωρίς ποτέ να τους αμφισβητούν, όπως η τυφλή αισιοδοξία και η ψεύτικη νοημοσύνη.

Ο σκοπός της μενίππειος σάτιρας είναι να κάνει τον αναγνώστη να σταματήσει και να αμφισβητήσει τις πεποιθήσεις του. Πεποιθήσεις που επιφανειακά φαίνονται λογικές, αλλά όταν τις σκεφτείς πραγματικά, συνειδητοποιείς πόσο κούφιες είναι. 

Πώς η σάτιρα εξαρτάται από το πλαίσιο

Οι λέξεις από μόνες τους δεν αρκούν ποτέ για να αποδώσουν την πραγματική πρόθεση πίσω από τη σάτιρα, επειδή αυτό το λογοτεχνικό μέσο εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τα συμφραζόμενα.

Με τον όρο πλαίσιο, εννοώ τις κοινές παραδοχές μεταξύ του συγγραφέα και του αναγνώστη που δεν έχουν καταγραφεί πουθενά, αλλά εξακολουθούν να γίνονται με κάποιο τρόπο κατανοητές.

Αν μιλάμε για σαρκασμό, για παράδειγμα, θα τον εκλάβετε σχεδόν ως έπαινο αν δεν γνωρίζετε το πλαίσιο στο οποίο λέγεται. Στο σωστό πλαίσιο, ο σαρκασμός υποτίθεται ότι σημαίνει το αντίθετο από αυτό που μεταφράζονται κυριολεκτικά οι λέξεις. 

Απλά ξέρετε ότι ένας συνάδελφος που λέει: ‘Ωραία, άλλη μια συνάντηση’, δεν σημαίνει ότι του αρέσει να συμμετέχει στις συναντήσεις, επειδή είναι κοινή λογική ότι οι πολλές συναντήσεις είναι μισητές.

Μια από τις χρήσεις της σάτιρας είναι η ειρωνεία, δηλαδή το να λέει κάποιος κάτι όχι με την κυριολεκτική έννοια, αλλά για να μεταφέρει ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που λογικά θα έπρεπε να συμβεί.

Και πάλι, αυτή η αντίθεση μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο αν γνωρίζετε το πλαίσιο.

Παρομοίως, η σάτιρα μπορεί να είναι χιουμοριστική, αν ειπωθεί με διασκεδαστικό τρόπο, ενώ εκθέτει τα συστήματα που έχουμε συνηθίσει να αποδεχόμαστε χωρίς αμφισβήτηση.

Το πλαίσιο πίσω από το σατιρικό χιούμορ είναι ότι μια δίκη ξεπέρασε κατά πολύ τα φυσιολογικά όρια, σε σημείο που να έχει γίνει γελοία. Γελάτε με τη σκέψη του πόσο άσχημα είναι.

Ως εκπαιδευόμενος, μπορείτε να βασιστείτε στο Undetectable AI's AI Essay Writer να κατανοήσουν τη σάτιρα σε διαφορετικά πλαίσια.

Ταΐστε το με μερικά λογοτεχνικά έργα για να καταλάβετε πώς ακριβώς ο τόνος είναι ειρωνικός, και δημιουργήστε μερικές ασκήσεις εξάσκησης για τον εαυτό σας για να καταλάβετε πραγματικά το σατιρικό πλαίσιο.

Με την εξάσκηση θα γίνετε τελικά καλύτεροι στο να το αναγνωρίζετε.

Προφορική έναντι γραπτής σάτιρας

Η προφορική σάτιρα είναι μέρος των καθημερινών μας συζητήσεων, σε τέτοιο βαθμό που τις περισσότερες φορές δεν το συνειδητοποιούμε καν. Είναι φυσικά μέρος του τρόπου με τον οποίο μιλάμε στους άλλους. 

Και πάλι, χρησιμοποιώντας το παράδειγμα ενός συναδέλφου, αν ακούσετε κάποιον να λέει: ‘Ναι, επειδή αυτό λειτούργησε τόσο καλά την τελευταία φορά, όχι ευχαριστώ, είμαστε καλύτερα χωρίς αυτή την ιδέα”, δεν σταματάτε και δεν σκέφτεστε, α, ναι, λεκτική ειρωνεία στο παιχνίδι! Απλά το καταλαβαίνεις. 

Επιπλέον, μια τεράστια συμβολή στη λεκτική σάτιρα είναι ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνείται. Θα το καταλάβαινες μόνο από τον τόνο του ομιλητή, τις εκφράσεις του προσώπου που κάνει, τα ανασηκωμένα φρύδια του κ.λπ.

Η γραπτή σάτιρα είναι σκόπιμη. Πολύ σκόπιμη. Πριν τη χρησιμοποιήσει, ο συγγραφέας θα πρέπει να δημιουργήσει ένα πλαίσιο, διότι δεν μπορείς να περιμένεις από έναν αναγνώστη να το καταλάβει αν χρησιμοποιείται στην πρώτη πρόταση ενός μυθιστορήματος. 

Όμως, έχει χρησιμοποιηθεί τόσο ευρέως σε λογοτεχνικά έργα που πλέον θεωρούμε τη σάτιρα ξεχωριστό είδος στη λογοτεχνία.

Ορισμένα παραδείγματα γραπτής σάτιρας, όπως στην κλασική λογοτεχνία, περιλαμβάνουν:

• Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ

• Candide

• Φάρμα των ζώων

• Μια μετριοπαθής πρόταση

• Catch-22

• American Psycho 

Και ο κατάλογος μπορεί να συνεχιστεί. 

Η περιστασιακή χρήση της γραπτής σάτιρας είναι συνήθως για απόψεις. Πολύ συχνά θα τη δείτε να χρησιμοποιείται στην πολιτική και τη δημοσιογραφία, χωρίς ο συγγραφέας να είναι υπερβολικά επιθετικός.

Λόγω του ότι είναι καθοδηγούμενη από άποψη, συνήθως δεν χρησιμοποιείται σε ακαδημαϊκά ή επίσημα κείμενα, καθώς αυτά απαιτούν να είστε ουδέτεροι. 

Πού χρησιμοποιείται συνήθως η σάτιρα

Θα πρέπει να σας έχει γίνει πλέον σαφές ότι η σάτιρα έχει ως κύριο γνώμονα τη γνώμη, δηλαδή κάποιος αντιδρά σε μια κατάσταση και την αμφισβητεί παρά μοιράζεται ένα αποδεδειγμένο γεγονός.

Τώρα, οι κλάδοι που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε απόψεις και όχι σε γεγονότα και στατιστικές είναι οι καλύτερες ευκαιρίες για να χρησιμοποιηθεί η σάτιρα.

Για παράδειγμα, είναι σχεδόν αδύνατο να ακούσετε μια πολιτική συζήτηση χωρίς οι αντίπαλοι να ρίχνουν σκιές ο ένας για τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις του άλλου.

Το κοινό γνωρίζει επίσης πολύ καλά την αδικία που έχει υποστεί, οπότε αντιλαμβάνεται αμέσως το πλαίσιο.

Οι πιο συχνές χρήσεις της σάτιρας είναι:

• Πολιτική

• Δημοσιογραφία

• Η βιομηχανία των μέσων ενημέρωσης

• Ψυχαγωγία

• Κοινωνικό σχόλιο

• Τηλεόραση, π.χ. κινηματογράφος, stand-up comedy, κινούμενα σχέδια

Αστείο γεγονός, η αμερικανική εταιρεία μέσων ενημέρωσης, Το κρεμμύδι, δημοσιεύει κυριολεκτικά μόνο σατιρικά άρθρα για πραγματικά γεγονότα μέσω ψεύτικων, άβολα πιστευτών.

Η σάτιρα συνήθως δεν χρησιμοποιείται σε ακαδημαϊκά ή επίσημα γραπτά, καθώς απαιτούν ουδετερότητα. Τα επιχειρήματά σας πρέπει να βασίζονται ρητά σε γεγονότα και στατιστικά στοιχεία, επειδή δεν υπάρχει περιθώριο για κατανόηση που εξαρτάται από το πλαίσιο σε τέτοιου είδους περιβάλλοντα.

Πρέπει να είστε όσο το δυνατόν πιο σαφείς. 

Σκόπιμη χρήση της σάτιρας

Όλοι μας μπορεί να ακουγόμαστε σαρκαστικοί κατά καιρούς, αν είμαστε πραγματικά απογοητευμένοι με κάτι και η κατάσταση δεν επιτρέπει την έκφραση. Αλλά η σκόπιμη χρήση της σάτιρας είναι πολύ διαφορετική.

Πριν από οτιδήποτε άλλο, πρέπει να έχετε μια πολύ ισχυρή άποψη για το θέμα για το οποίο γράφετε ή μιλάτε. Spoiler alert, δεν είναι για τους ουδέτερους!

Τώρα, η καλή σάτιρα χρησιμοποιεί λέξεις που σημαίνουν ακριβώς το αντίθετο από αυτό που εννοείτε. Όπως, π.χ., να επαινείς κάτι που σαφώς αποδοκιμάζεις ή να λες ότι εντυπωσιάζεσαι από κάτι που είναι προφανώς ανόητο.

Εναπόκειται στον αναγνώστη να κατανοήσει την αντιστροφή του νοήματος. Το ακροατήριο πρέπει να κατανοήσει το θέμα αρκετά καλά ώστε να αντιληφθεί ότι τα λόγια σας δεν πρέπει να εκληφθούν κυριολεκτικά.

Σκεφτείτε ένα άθλιο, ένα χαρακτηριστικό ή γεγονός για το οποίο έχετε άποψη και υπερβάλλετε τόσο πολύ ώστε ο αναγνώστης να μην μπορεί να το αγνοήσει και να προχωρήσει.

Κάντε το να ακούγεται τόσο προφανώς γελοίο ώστε οι άνθρωποι να μην έχουν άλλη επιλογή από το να παρατηρήσουν πόσο παράλογο ήταν ήδη από την αρχή.

Η σκόπιμη χρήση της σάτιρας μπορεί επίσης να περιλαμβάνει αλληγορία. Η αλληγορία είναι μια ιστορία που μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους ταυτόχρονα, δηλαδή έχει ένα κυριολεκτικό νόημα, το οποίο είναι πλήρες από μόνο του, και ένα κρυφό νόημα που συμβολίζει μια πολιτική ή κοινωνική κατάσταση. 

Είναι καλύτερο για καταστάσεις που γνωρίζετε ότι η άμεση κριτική θα είναι πολύ συγκρουσιακή. Δεν περιμένετε να το καταλάβουν και όλοι, μόνο όσοι το σκέφτονται κριτικά θα το καταλάβουν.

Οποιαδήποτε χρήση της σάτιρας απαιτεί πρώτα να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο υπόβαθρου. Στη συγγραφή, μην τη χρησιμοποιείτε στο πρώτο πράγμα που σας έρχεται στο μυαλό, αλλά χτίστε την ατμόσφαιρα, ώστε οι αναγνώστες σας να καταλάβουν πραγματικά την πρόθεσή σας.

Και μην ξεχνάτε να χρησιμοποιείτε το Undetectable AI. AI Humanizer για να μετριάσετε τη σάτιρά σας και να αποφύγετε έναν υπερβολικά σκληρό τόνο που μπορεί να σας βάλει σε μπελάδες.

Ανακαλύψτε τον ανιχνευτή AI Detector και τον Humanizer στο widget παρακάτω!

Συμπέρασμα

Η συγγραφή καλής σάτιρας δεν είναι εύκολο κατόρθωμα, επειδή δεν υπάρχει υποστήριξη του τόνου και των ανασηκωμένων φρυδιών στο χαρτί σε σύγκριση με τη λεκτική σάτιρα.

Πρέπει πρώτα να οικοδομήσετε το ιστορικό πλαίσιο, αρκετά ξεκάθαρα ώστε ο αναγνώστης να καταλάβει την πραγματική βαρύτητα των λόγων σας.

Χρειάζεται εξάσκηση, πολλή εξάσκηση. Ως εκ τούτου, οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να επωφεληθούν από το Undetectable AI's Ρωτήστε την AI, τροφοδοτήστε το με μερικά παραδείγματα καλογραμμένης σάτιρας από τη λογοτεχνία και καταλάβετε πραγματικά πώς γράφεται.

Μελετήστε τις τεχνικές και εφαρμόστε τις συμβουλές που συζητήσαμε σήμερα, πειραματιστείτε με τον τόνο και τελικά θα τα καταφέρετε.

Ελέγξτε Μη ανιχνεύσιμο AI σήμερα!